كاهش بارندگي براي ديمزارهاي خراسان شمالي بحران محسوب ميشود.
خراسان شمالي ۳۴۴هزار هكتار عرصه كشاورزي دارد كه ۳۰۸هزار هكتار آن كشتزار و ۳۸هزار هكتار عرصه باغي است.
اين در حالي است كه بنا به اعلام مسوولان اين استان در سال جاري تاكنون با ۵۴درصد كاهش بارندگي مواجه بوده كه براي عرصه ديم بحران بزرگي محسوب ميشود.
معاون فني و اجرايي سازمان جهاد كشاورزي خراسان شمالي گفت: سرماي زمستان در سال زراعي جاري و پراكنش باران در پاييز و بهار براي كشتزارهاي اين استان عواقب ناخوشايندي چون به سطح سبز نرسيدن مزارع را رقم زده است.
علياصغر عليزاده افزود: كمآبي و پراكنش باران حتي براي مزارعي كه به سطح سبز رسيدهاند نيز بحرانزا است.
وي گفت: آن دسته از گندمزارهايي كه رطوبت اوليه را دريافت كرده و تا ۱۵ سانتيمتر نيز رشد سبزينه داشتهاند با مواجهه با كمآبي در بهار به سرعت رشد كرده و به مرحله زايش زودرس ميرسند.
او بيان كرد: با اين شرايط گياه به سرعت به مرحله دانهدهي ميرسد، در حالي كه گياه باردهي لازم را نداشته و ساقه كوتاه و غيرقابل برداشت ميشود.
وي تنها راهكار حمايت و كمك به كشاورزان و باغداران براي مقابله با خشكسالي را در اين استان قرار گرفتن منطقه در فهرست استانهاي درگير با خشكسالي متوسط يا شديد بيان كرد.
او قرار نگرفتن خراسان شمالي را در زمره استانهاي زيان ديده از خشكسالي به نوعي نتيجه عدم اطلاعرساني دقيق از وضعيت كل استان بيان كرد و گفت: به اين منظور لازم است تمام مسوولان مربوط به آب و خاك با يكديگر همكاري داشته باشند.
معاون فني و اجرايي سازمان جهاد كشاورزي خراسان شمالي ادامه داد: لازم است شبكه پيشبيني قوي هواشناسي داشته باشيم تا بتوانيم به موقع كشاورزان را از خطر بروز خشكسالي آگاه كرده و اطلاعات لازم را به آنان ارايه دهيم.
وي راهكارهاي مقابله با خشكسالي در اين را استان براي كمك به كشاورزان فعال ساختن بيمه محصولات، در نظر گرفتن تسهيلات بانكي، توجه به بدهكاريهاي بانكي زارعان، صدور اجازه حفر چاههاي دستي در باغها و مديريت بهينه آب دانست.
او تاثير اقداماتي از اين دست را كوتاهمدت دانست و گفت: راهكارهاي بلندمدتي چون مديريت صحيح مزارع، ارائه الگوي كشت مناسب، جايگزيني كشت دوم براي مناطقي كه داراي آب هستند و هماهنگي با شركت آب منطقهاي براي تامين بخشي از آب اراضي پاياب سدها نيز ضرورت دارد.
مدير آب و خاك سازمان جهاد كشاورزي خراسان شمالي نيز بهرهوري مناسب از آب در بخش كشاورزي را امري مهم عنوان كرد و گفت: با توجه به كمآبي كه امسال كشاورزي استان را تهديد ميكند بايد روشهاي مديريت آب را بكار بست.
غلامرضا حجيپور، روشهاي افزايش بهرهوري را كه در استان ميتوان بكار گرفت شامل استفاده از ارقام بذر اصلاح شده، جايگزيني محصول، بهبود فعاليتهاي كشاورزي، مديريت تهيه آب، مديريت آب در مزرعه، كمآبياري، آبياري دقيق و تكميلي و مصرف آب براي محصولات با ارزش ذكر كرد.
وي استفاده از بذور اصلاح شده را يكي از مهمترين روشهاي بهرهوري آب ذكر و بيان كرد: اصلاح بذر نقش مهمي در عملكرد بيشتر به ازاي آب مصرفي دارد كه به عنوان مثال باعث كاهش طول دوره رشد ميشود.
او جايگزيني محصول را دومين راه بهرهوري از آب كشاورزي دانست و گفت: در اين شرايط جايگزيني كشت محصولات كمآب به جاي محصولات پرآب مانند برنج راهي قابل توجه است.
وي بهبود فعاليتهاي كشاورزي با مديريت بهتر خاك، حفظ حاصلخيزي خاك و كنترل آفات و علفهاي هرز را از ديگر راهكارهاي مقابله با كمآبي در اين شرايط ذكر كرد.
او همچنين مديريت تهيه آب را ديگر شيوه بهرهوري از آب ذكر كرد و گفت:
يكي از اصول اساسي در آبياري اطمينان از ميزان آب قابل دسترسي است.
وي اضافه كرد: تهيه آب در زمان مناسب ميتواند تنش در دورههاي بحران آب را كاهش داده و منجر به افزايش عملكرد شود.
مدير آب و خاك سازمان جهاد كشاورزي خراسان شمالي همچنين بر مديريت آب در مزارع تاكيد و بيان كرد: در دورههاي رشد يك محصول، تنش آب ميتواند صدمه به گياه وارد ساخته لذا سامانه آبياري بايد طوري طراحي شود كه نياز آبي محصول را در زمان مناسب فراهم كنند.
وي ادامه داد: كمآبياري باعث افزايش بهرهوري از هر واحد آب ميگردد لذا آبياري تكميلي در طي زمان كه بارندگي به تاخير ميافتد و يا صورت نميگيرد مهم است.
او آبياري دقيق را شامل آبياري قطرهاي و باراني ذكر و بيان كرد: اين نوع آبياري تبخير غيرمفيد آب را كاهش داده و آب را بطور يكنواخت براي محصول فراهم ميكند.
وي مصرف آب براي محصولات با ارزش را ديگر راهكار مفيد مديريت آب خواند و گفت: كشت محصولات داراي ارزش زياد به جاي محصولات كمارزش، بهرهوري آب را افزايش ميدهد.
مدير باغباني سازمان جهاد كشاورزي خراسان شمالي نيز استفاده از تقسيم آب براي آبياري باغها را عامل مفيدي براي مقابله با كمآبي احتمالي در فصل تابستان بيان كرد.
عباسعلي صفايي عرصه باغباني استان را ۳۸هزار هكتار عنوان كرد و گفت:
درختان با اينكه در برابر كمآبي مقاومت بيشتري نسبت به سرمازدگي از خود نشان ميدهند اما بروز بحران كمآبي بر كميت و كيفيت توليدات باغي تاثير منفي ميگذارد.
مدير جهاد كشاورزي جاجرم نيز گفت: امسال كمبود بارندگي كشاورزي اين شهرستان را با تنش آبي مواجه كرده است.
سيدعلياصغر كلانتري ،ميزان بارش باران در مركز اين شهرستان را تنها پنج ميليمتر از آغاز سال ۸۷اعلام كرد و گفت: كاهش باران و ديركرد بارش منجر به ثمر ندادن محصولات ديم اين منطقه شده است.
وي سطح زير كشت گندم در اين شهرستان را ۱۱هزار هكتار ذكر كرد و گفت:
چهار هزار هكتار از اين سطح ديم است كه با كمبود بارندگي سال جاري به سطح جوانه زدن كامل نيز نرسيده است.
او تاخير در آغاز كشت بهاره را نيز ديگر مشكل ناشي از كمبود بارندگي در اين منطقه عنوان و بيان كرد: ديمزارهاي جاجرم در اين بين خسارات بيشتري را متحمل شدهاند.
وي وسعت كشتزارهاي اين شهرستان را ۱۴هزار هكتار ذكر كرد و گفت: بيش از چهار هزار هكتار از اين سطح ديم است.
وي گفت: ۱۰درصد از گندمزارهاي جاجرم نيز از ناحيه سرمازدگي سال زراعي جاري ۱۰۰درصد خسارت ديده و به سطح سبز نرسيدند.
او اضافه كرد: بيشتر گندمكاران اين مزارع اقدام به شخم مزارع و كشت مجدد بهاره در آن كردند كه اكنون با خشكسالي مواجه شدهاند.
فرماندار فاروج نيز از خسارت ۱۶۰ميليارد ريالي به عرصه زراعي باغي و دامي اين شهرستان از ناحيه سرمازدگي و خشكسالي امسال خبر داد.
محمد محمدزاده در گفت و گو با ايرنا افزود: با شرايط موجود پيشبيني ميشود توليد در بخش زراعت و باغباني اين شهرستان بين ۲۵تا ۵۵درصد، دام ۱۰درصد و زنبورداري ۳۰درصد كاهش داشته باشد.
وي سطح زراعت اين استان را ۲۶هزار هكتار عنوان كرد و گفت: ۱۳هزار هكتار، معادل ۵۰درصد از اين سطح ديم است كه خشكسالي توليدات اين بخش را به مخاطره انداخته است.
مديركل اداره هواشناسي خراسان شمالي هم ميگويد با وجود كاهش بارندگيها امسال اين استان در فهرست استانهاي مواجه با خشكسالي قرار نگرفته است.
حسن عراقي اظهار داشت: اين در حالي است كه شهرستان بجنورد در طول يك دوره يك ساله زراعي از مهر تا فروردين ماه ۵۳درصد كاهش بارندگي داشته است.
وي با اشاره به اينكه برخي ايستگاههاي هواشناسي استان به دليل تازه تاسيس بودن آمار مقايسهاي از كاهش بارندگي كل منطقه ندارند گفت: ممكن است مناطقي از استان وجود داشته باشد كه امسال كاملا درگير خشكسالي شده باشد.
او اضافه كرد: به استناد تحقيقات ميداني ادارههاي جهاد كشاورزي و امور آب كه از كاهش چشمگير آب چاهها و قناتها خبر داده و خشكسالي در آن احساس ميشود، ميبايست بررسي دقيقتري براي تعيين خشكسالي اين استان انجام شود.
وي با بيان اينكه استانهاي درگير خشكسالي ميتوانند از تسهيلات خشكسالي استفاده كنند گفت: براي اظهار نظر در مورد قرار گرفتن خراسان شمالي در فهرست ۱۰استان درگير خشكسالي نياز به بررسي دقيق تري وجود دارد.
او گفت: خراسان شمالي ۱۰۰ايستگاه باران سنج معمولي، چهار ايستگاه سيبنوتيك(همه ديدي)، شش ايستگاه خودكار و چهار ايستگاه باران سنج كيلو مانوژي دارد.
ميانگين كمترين و بيشترين باران ساليانه خراسان شمالي نيز به ترتيب ۱۲۰ميليمتر در ايستگاه جاجرم(دشت) و ۴۶۸ميليمتر در ايستگاه دركش (ارتفاعات دشت سملقان) است.
ميانگين بارش سالانه خراسان شمالي نيز ۲۹۵ميليمتر برآورد شده است.
خراسان شمالي ۳۴۴هزار هكتار عرصه كشاورزي دارد.
شهرستان اسفراين با آب و هواي سرد سيري جزو اولين كانون هاي استقرار اقوام آريايي پس از ورود به ايران است. در زمان اشكانيان يكي از روستاهاي مهم نيشابور بوده است. پس از تسط اعراب نيز بسيار آباد بوده و پس از هر حمله و ويراني دوباره توسط اهالي شهر بازسازي شده و زندگي را از سر مي گرفته تا اينكه در دوره افشاريه شهر قديمي به كلي ويران و مردم به محل فعلي اسفراين كوچ كردند.